Home Tin tức Nội thất Tin Việt Nam Tre – “Thép xanh” của ngành kiến trúc nội thất thế kỷ 21

Tre – “Thép xanh” của ngành kiến trúc nội thất thế kỷ 21

Tre là vật liệu mới trong ngành xây dựng kiến trúc

Có thể nhiều người sẽ thấy khó tin khi nghe tiêu đề trên. Tre có thể thay thế thép trong ngành xây dựng hay sao? Nhưng điều này hoàn toàn có thể xảy ra, và đã có rất nhiều chuyên gia nghiên cứu nghiêm túc về ứng dụng này từ cây tre. Hãy cùng TOPnoithat tìm hiểu về loại “thép xanh” này nhé.

Vì sao tre được lựa chọn là vật liệu của ngành kiến trúc hiện đại?

Tre là loài thực vật thân cỏ phát triển nhanh và có kích thước lớn nhất thế giới. Ở nước ta với khí hậu nhiệt đới, độ ẩm và nhiệt độ cao rất thích hợp cho sự phát triển của tre. Vì vậy, từ xa xưa, tre đã gắn bó với đời sống người dân Việt Nam. Tre làm nhà, tre làm chõng ngồi, tre đóng giường ngủ, tre làm chạn bát,… quanh nhà đâu đâu cũng là tre. Bẵng đi vài chục năm, sự phát triển của bê tông, cốt thép đã dần dần khuất lấp vị thế của cây tre. Những ngôi nhà cao tầng mọc lên san sát, những vật dụng trong gia đình chủ yếu từ thép, nhôm, nhựa. Giờ đây, bước sang thập niên 20 của thế kỷ 22, người ta lại tìm về những giá trị xưa cũ của cây tre với mong muốn tìm đến một loại vật liệu có tính thân thiện với môi trường. Tre được ví như “thép xanh” của ngành kiến trúc nội thất, là cây xuất khẩu có giá trị hàng hàng trăm triệu đô mỗi năm.

Vì nhiều lý do mà nhiều người cho rằng tre là một loại vật liệu cũ kỹ và đã không còn hợp thời nữa. Nếu chọn xây nhà bằng tre thay vì bằng bê tông cốt thép, sẽ không đảm bảo độ bền và sự an toàn. Nhưng trên thực tế, có rất nhiều công trình được dựng bằng tre, thậm chí có thể thay thế được sắt thép.

Đặc tính của cây tre khi ứng dụng trong kiến trúc

== Ưu điểm của tre

+/ Thân thiện với môi trường

Cây tre sinh trưởng trong tự nhiên, trước đây thường mọc dại, nay đã được nghiên cứu và trồng ở nhiều vùng núi, trung du trên cả nước. Thân tre rỗng bên trong nên khá nhẹ, sử dụng tre trong xây dựng sẽ không tốn nhiều chi phí khai thác, vận chuyển. Tre là vật liệu rất thân thiện với môi trường, chúng có sẵn trong tự nhiên, dễ phân huỷ và hạn chế khí thải thải ra môi trường. Thời gian trồng trọt và thu hoạch tre chỉ mất từ 3-5 năm, ngắn hơn nhiều so với các loại gỗ tự nhiên khác (vài chục năm). Loại cây này còn có thể tự tái tạo (tre già măng mọc) nên không cần trồng mới. Do đó, tre có thể đảm bảo yếu tố sinh thái, thân thiện với môi trường.

Các kiến trúc bằng tre có khả năng làm mát rất tốt, chúng không toả nhiệt như bê tông hay cốt thép, rất phù hợp trong thời kỳ trái đất đang nóng lên hiện nay.

+/ Đặc tính tốt

Tre được chọn làm vật liệu vì chúng có những tính năng phù hợp. Ưu điểm của tre là có độ bền cao, thân cây cứng nhưng dễ uốn, nếu so sánh với một số loại gỗ tự nhiên, tre thích hợp hơn để làm vật liệu xây dựng. Minh chứng là những công trình bằng tre ở Nhật Bản có tuổi thọ hơn 2 thế kỷ, chứng tỏ độ bền lâu dài của vật liệu kiến trúc xanh này.

Một ví dụ khác để thấy được độ vững chãi của kiến trúc bằng tre là trong trận động đất 7,6 độ richter ở Costa Rica năm 1991, các ngôi nhà bằng tre vẫn trụ vững trong khi những ngôi nhà bằng gỗ và bê tông trong khu vực đó lại bị thiệt hại nặng hơn.

Ngoài ưu điểm về độ bền kéo, vật liệu tre còn có độ cứng cao, ít bị trầy xước, có khả năng chịu mài mòn, chịu nhiệt, chịu nước. Các sản phẩm làm từ tre an toàn cho người sử dụng, giá cả hợp lý.

+/ Vẻ đẹp thẩm mỹ

Những công trình làm từ tre đều toát lên vẻ thanh tao, gần gũi với người con đất Việt. Là quốc gia sở hữu 1,4 triệu ha diện tích rừng tre, sử dụng vật liệu truyền thống cho các kiến trúc cũng là hình thức để ta quảng bá hình ảnh nước nhà.

+/ Nguồn nguyên liệu dồi dào

Khí hậu Việt Nam thích hợp để cây tre phát triển, chúng có thể tự tái sinh nên việc trồng tre phục vụ xây dựng là rất thuận lợi. Giá mỗi cây tre dao động trong khoảng 20-30 nghìn đồng, một mức giá khá rẻ so với sắt thép. Lí do là vì trồng tre không tốn nhiều công sức, lá tre rụng xuống gốc là nguồn dinh dưỡng tự nhiên cho cây, không tốn công chăm sóc. Tốc độ sinh trưởng của tre rất nhanh, một ngày cây tre có thể lớn hàng chục cm. Vậy là chỉ mất 3-5 năm đã có thể thu hoạch.

Vùng nguyên liệu tre Việt Nam hiện nay tập trung chủ yếu tại khu vực phía Bắc Thanh hoá, Nghệ An, Hoà Bình, Sơn La,…

== Nhược điểm của tre

Tuy có nhiều ưu điểm, nhưng song song đó tre vẫn tồn tại một vài điểm yếu cần được xử lý. Nhược điểm của tre là độ bền kém ở trạng thái tự nhiên. Vật liệu này thu hút côn trùng và nấm gây thối rữa. Nếu không được xử lý, tre sẽ không tồn tại quá vài năm. Và vì là vật liệu trong tự nhiên khó sản xuất được ngay tức thì, xây dựng công trình bằng tre rất tốn kém.

Tre có thay thế được thép và gỗ hay không?

Về độ bền, chưa chắc thép đã bền hơn tre. Vì theo tính toán, thép có độ bền kéo là 4.100 kg/cm vuông hay 158,6 triệu pascal, còn tre có độ bền kéo lên đến 5000 kg/cm vuông hay 172,4 triệu pascal. Trước kia, khi thép chưa được ra đời, tre đã được sử dụng để đảm bảo tính kiên cố cho ngôi nhà.

Độ bền kéo của một vật liệu là mức độ chịu lực kéo đứt của vật liệu đó, hay nói cho dễ hiểu là ta sẽ tác động lực mãi cho đến khi vật liệu đó bị đứt. Tre có độ bền kéo lớn hơn thép là bởi vì mật độ phân tử của tre dày hơn, các phân tử tre nằm gần nhau và một cách dày đặc khiến nó khó bị đứt gãy hơn.

Bên cạnh đó, hiện nay các loại gỗ chất lượng cao đang dần trở nên đắt đỏ, việc tìm loại vật liệu để thay thế là cần thiết để khả thi trong xây dựng những ngôi nhà bình dân. Tre có tính chất cơ học cao gấp 2 – 3 lần so với gỗ thông thường, rất phù hợp trở thành ứng cử viên thay thế sáng giá.

=> Tre tự nhiên có thể không tiện lợi bằng thép, nhưng tre đã qua xử lý hoàn toàn có thể xây dựng công trình kiến trúc vừa thẩm mỹ vừa có độ bền cao.

Các nhà khoa học đã tiến hành nhiều nghiên cứu nhằm loại bỏ các hạn chế của tre và gia tăng điểm tốt của nó. Viện nghiên cứu Zurich (Thụy Sĩ) đang phát triển một hỗn hợp từ tre được gọi là BambooTECH, nhằm phát triển điểm mạnh và loại trừ điểm yếu từ tre trong tự nhiên. Các nhà khoa học tại MIT cũng có các dự án nhằm biến tre thành một vật liệu xây dựng được sản xuất thương mại như thép.

Tham khảo quy trình xử lý tre nguyên liệu

Tre tự nhiên rất dễ bị phân huỷ do sức đề kháng thấp với các sinh vật phân giải sinh học. Hầu hết các loại tre có độ bền tự nhiên trung bình dưới 3 năm, sau đó sẽ bị mục rỗng và gãy. Tương tự như gỗ tự nhiên nếu không xử lý chắc chắn sẽ bị mối mọt nhanh chóng. Lý do là vì trong gỗ và tre có sự hiện diện của xenlulozo, là món ăn ưa thích của côn trùng. Vì vậy cần có các kỹ thuật chuyên dụng để bảo vệ vật liệu tre.

Trước kia, ông cha ta vẫn thường chặt che rồi ngâm xuống ao khoảng 3-6 tháng, sau đó mới vớt lên để sử dụng. Đây là bước đẩy nhanh quá trình lão hoá, thành phần trong thân tre sẽ bị thay đổi và các loại côn trùng không còn muốn ăn tre ngâm nữa. Nhưng “mùi tre ngâm” lại rất khó chịu, nếu sử dụng để làm các đồ nội thất sẽ không phù hợp. Do đó, ngày nay người ta có thêm một bước sau khi ngâm tre để khử mùi. Đó là bước hút thuốc. Thực hiện bằng cách hun khói bằng trấu, có chứa dầu trong vòng 2 tuần. Trong quá trình này, khói và dầu từ trấu sẽ tự động kết dính với tre. Sau khi hun khói xong, tre được đánh bóng lại cho sáng, và tuổi thọ của tre cũng cao hơn đến cả chục năm.

Trên đây là cách xử lý và gia tăng độ bền cho cây tre làm vật liệu xây dựng, chế tác đồ nội thất. Ngoài ra, còn rất nhiều phương pháp khác: chế biến tre thành tấm vật liệu,…

Triển vọng của ngành kiến trúc và nội thất tre

Ngành công nghiệp tre của Việt Nam được dự báo sẽ phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới, khi chuỗi giá trị ngành tre được hình thành. Sự chuyển dịch mạnh mẽ của việc sử dụng vật liệu tre công nghiệp thay thế gỗ đã và đang tạo cơ hội lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam.

Theo Ban vận động Hiệp hội Tre Việt Nam, giá trị thương mại toàn cầu ngành tre giai đoạn 2018-2019 đạt gần 70 tỉ USD. Đây là cơ hội lớn cho ngành sản xuất kinh doanh sản phẩm từ tre của Việt Nam. Việt Nam đứng thứ 4 trong số các quốc gia xuất khẩu sản phẩm mây tre nhiều nhất thế giới, sau Trung Quốc, EU và Indonesia.

Đáng chú ý, năm 2020 lần đầu tiên tại Việt Nam, các nhà nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Công nghiệp rừng (FIRI), Đại học Lâm nghiệp và Công ty Cổ phần BWG Mai Châu đã hợp tác chế tạo thành công vật liệu tre ép khối, mở ra lựa chọn thay thế cho sản phẩm cùng loại nhập khẩu từ Trung Quốc. Tre ép khối, tên thương mại là Pressed Bamboo Blocks (PBB) hay Strand Woven Bamboo (SWB), là một loại composite đặc biệt của tre, được tạo ra từ các nan tre và một số loại chất kết dính (keo) chuyên dùng, tạo ra sản phẩm có tính chất cơ học tương đương gỗ. Phát triển các sản phẩm tre ép khối thay thế gỗ có thể coi là một hướng đi tiềm năng cho Việt Nam.

Nhu cầu về tre ép khối tăng liên tục, đặc biệt ở các thị trường phát triển như châu Âu và Bắc Mỹ, để làm các sản phẩm từ ván xây dựng, ván sàn cho đến khung cửa, cầu thang, sản phẩm nội thất và đồ gia dụng. Trước đó, các doanh nghiệp Việt Nam gặp khó trong việc phát triển sản phẩm này vì chưa có các nghiên cứu bài bản và hoàn chỉnh về toàn bộ quá trình công nghệ sản xuất tre ép khối từ nguồn nguyên liệu trong nước.

Ở vùng châu Á-Thái Bình Dương, trong xây dựng cổ truyền, tre thường được liên kết với nhau nhờ các mối buộc nhưng do tác động của thời tiết, môi trường, các mối buộc bị hư hại. Nay với công nghệ mới, sử dụng ốc vít trong ghép nối, ngành kiến trúc tre thực sự có bước nhảy vọt. Người ta có thể liên kết nhiều thân tre với nhau, làm thành những công trình to lớn và chắc chắn. Bằng cách này, Simon Velez đã xây dựng một khách sạn sinh thái 130 phòng ở Trung Quốc, sau những công trình đồ sộ như cầu, sân vận động, chợ, nhà máy… ở Colombia.


Tre có nhiều lợi ích trong lĩnh vực kiến trúc nội thất, xứng đáng trở thành nguyên liệu thay thế trong tương lai. Hy vọng rằng, ngày càng có nhiều kiến trúc sư và nhà nghiên cứu tìm tòi được những đặc tính mới khác của tre. Cũng như tìm cách khắc phục những hạn chế của nó, để biến tre xanh trở thành nguyên liệu bền vững hơn, thân thiện với môi trường.

=> Xem thêm: Phân tích quy mô thị trường nội thất bằng tre toàn cầu

Xem thêm chủ đề liên quan
Xem thêm mục Tin Việt Nam
Comments are closed.

Check Also

Tìm hiểu về nghề chạm khắc gỗ truyền thống của Indonesia

Chạm khắc gỗ và đồ nội thất có truyền thống phong phú và là một phần của văn hóa Indonesia…