Home Tin tức Nội thất Tin Việt Nam Tìm hiểu làng nghề mộc Nghĩa Hiệp – Tư Nghĩa, Quảng Ngãi

Tìm hiểu làng nghề mộc Nghĩa Hiệp – Tư Nghĩa, Quảng Ngãi

Làng nghề mộc Nghĩa Hiệp thuộc tỉnh Quảng Ngãi

Nếu như ở Quảng Ngãi có làng mộc Kim Bồng, xứ Huế có làng mộc Mỹ Xuyên, thì ở xã Nghĩa Hiệp tỉnh Quảng Ngãi cũng có nghề làm đồ gỗ truyền thống. Đó chính là làng nghề mộc Nghĩa Hiệp, mà người dân nơi đây vẫn gọi theo tiếng địa phương là nghề mớp. Nghề làm đồ mớp Nghĩa Hiệp theo người dân giải thích từ mớp có ý nghĩa là mỏng manh, tinh xảo. Cũng là đồ gỗ được cưa, được đục như các vùng khác, nhưng sản phẩm mộc của người dân nơi đây làm ra bao giờ cũng đẹp hơn, sắc sảo hơn, nhờ những bí quyết từ nhiều đời cha ông truyền lại, ngấm sâu trong máu thịt của những người thợ.

1. Giới thiệu làng nghề mộc Nghĩa Hiệp

Làng nghề mộc Nghĩa Hiệp thuộc xã Nghĩa Hiệp, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi.

Ở xã Nghĩa Hiệp, nghề mộc đã tồn tại hàng trăm năm nay. Có nhiều gia đình trong làng đã gắn bó 3-4 thế hệ với nghề mộc này. Trong lời kể của những bậc cao niên, làng nghề mộc Nghĩa Hiệp trước kia rất nhộn nhịp. Những hộ sản xuất trong làng luôn vang lên tiếng đục, tiếng cưa để làm ra những bộ bàn ghế, chiếc giường, cái tủ, … phục vụ đời sống người dân trong vùng.

Có những người mạnh dạn hơn, như ông Đặng Ban, Đặng Trúc, Mười Cưu và lớp sau nữa là ông Năm Cảnh, Sáu Dương… lựa chọn con đường làm nghề ở xa quê hương. Họ tự mình thành lập những nhóm thợ chuyên rời làng để nhận khoán công làm nhà rường, làm vật dụng cho những nhà giàu trong tỉnh. Có năm họ làm ở miệt biển, năm thì lên tận vùng cao nên chuyện nghề, chuyện làng, chuyện làng xóm vốn nằm lòng đã được họ mang theo, tiếng thơm cũng nhờ thế mà lan mãi.

Làm một ngôi nhà rường và làm vật dụng có khi kéo dài vài năm trời nên gia chủ và cánh thợ dần dần thân thiết với nhau. Không chỉ khi mừng nhà mới mà sau khi làm nhà xong, kíp thợ có dịp tạt ngang là khách và chủ lại cùng nhau nhâm nhi ly rượu. Nhóm thợ có tay nghề khéo léo thì năm này qua năm khác chẳng lo thiếu việc làm.

Nghề mộc cứ thế mà theo dấu chân và bàn tay tài hoa của người thợ Nghĩa Hiệp mà tạo ra những sản phẩm tinh xảo, gây dựng thành công tiếng tăm của làng nghề. Nghề có ổn định, thì đời sống người dân cũng khấm khá hơn nhiều. Các gia đình xây dựng nhà cửa kiên cố, khang trang, cho con cái học hành đến nơi đến chốn.

vị trí làng nghề mộc Nghĩa Hiệp
Xã Nghĩa Hiệp thuộc tỉnh Quảng Ngãi, nằm ven sông Vệ và khá gần với biển

2. Giai đoạn thăng trầm của làng nghề

Cũng như nhiều làng nghề truyền thống khác trong vùng, người Nghĩa Hiệp vẫn luôn gắn bó với nghề cha ông để lại. Hết thế hệ này đến thế hệ khác, mặc dù thời gian kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ bom đạn đì đùng, thì hoạt động làng nghề vẫn diễn ra. Hay như thời kỳ bao cấp nhiều khó khăn song nghề vẫn tồn tại. Mặc dù chỉ là những công việc sản xuất đơn giản, phục vụ thiết yếu cho đời sống người dân. Vậy mà đến thời kỳ mở cửa, làng nghề lại lao đao.

Khoảng thời gian 15 về trước, khi nhà nước có chính sách mở cửa thị trường, đồ gỗ ở Từ Sơn (Bắc Ninh), Thạch Thất (Hà Nội) chuyển vào và từ các tỉnh Tây Nguyên chuyển xuống Quảng Ngãi với chất lượng gỗ khá tốt và giá thành cũng “mềm” đã tạo ra sự cạnh tranh gay gắt. Người làm nghề mớp ở Nghĩa Hiệp rơi vào thế tột cùng khó khăn. Sự cạnh tranh về giá và mẫu mã đã khiến sản phẩm của làng nghề gần như ứ đọng hoàn toàn. Khách trong vùng bắt đầu chuộng đồ gỗ miền Bắc vì chúng rẻ hơn nhiều. Huống chi là “xuất” sản phẩm đi nơi khác. Cả làng nghề chìm vào thế bí tưởng chừng như xoá sổ. Có nhiều người thợ còn muốn bỏ nghề, lớp thanh niên thì tứ tán bốn phương tìm kế sinh nhai.

Không chịu đứng nhìn “thảm cảnh” mất dần của nghề cha ông để lại. Đã có những người con của quê hương Nghĩa Hiệp đi học hỏi khắp nơi để tìm ra câu trả lời “vì sao đồ gỗ nơi khác lại rẻ hơn quê mình, trong khi cùng là hàng đục đẽo, chạm khắc”. Điển hình trong số đó là anh Đỗ Thanh Quốc Huy – Người tìm ra đáp án để khôi phục làng nghề như hiện nay.

Anh Huy khi đó theo chỉ dấu của những hàng mộc nhập về mà ra tận miền Bắc, tìm đến các cơ sở làm nghề mộc ở phường Đồng Kỵ, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Anh ngây người khi tiếp cận cách làm ăn của dân Đồng Kỵ. Hóa ra, trong cơ chế thị trường, các chủ xưởng đã đầu tư tiền của từ lâu để mua máy móc cưa xẻ gỗ. Và hơn thế, họ đã ứng dụng cả máy đục gỗ điều khiển bằng vi tính trong việc chạm khắc sản phẩm. Hỏi có mẫu tranh gỗ tứ bình họ cũng gật, hỏi mẫu tranh nghề như ngư, tiều, canh, mục… họ cũng ừ có ngay.

Càng hỏi, anh càng choáng và càng thương cho làng quê làng nghề mớp của mình. Bởi người quê có chạm khắc tài hoa, sống động cho mấy thì sản phẩm làm ra cũng hết sức chậm thì đâu thể đủ sức cạnh tranh. Thế là từ người đi buôn đồ mộc, anh Huy chuyển sang làm nghề mớp. Anh bỏ thời gian học nghề rồi đầu tư tiền của mua máy móc xây dựng cơ sở sản xuất đồ mớp.

Trở về Nghĩa Hiệp với ý chí nung nấu sẽ xây dựng lại làng nghề theo kịp thời cuộc, anh Huy bắt tay ngay vào xây dựng nhà xưởng, đầu tư máy móc sản xuất, đem đến luồng gió mới cho làng nghề. Những chiếc máy đục vi tính, máy chạm khắc CNC đã mang đến năng suất cao hơn hẳn. Từ đó giảm giá thành sản phẩm, mà chị em phụ nữ cũng có thêm nghề, tham gia vào các công đoạn gia công sau khi đục chạm bằng máy.

Từ đó, làng nghề đã bắt đầu có sự chuyên môn hoá, mỗi người làm một công đoạn. Trước kia chỉ một người phải tất tần tật làm từ tấm gỗ cho đến khi ra sản phẩm. Thì nay đã có xưởng chuyên xẻ gỗ, xưởng đục chạm, và những người thợ chuyên sơn PU,… Thế nên nhiều người trong làng mớp Nghĩa Hiệp vẫn nói rằng họ có thêm nghề mới là nghề đục chạm vi tính.

Không chỉ đổi mới cách đầu tư trang thiết bị hiện đại vào sản xuất, những người thợ ở làng mộc Nghĩa Hiệp còn nhanh nhạy cập nhật những mẫu mã sản phẩm mới để bắt kịp với xu hướng thị hiếu người tiêu dùng. Các chủ xưởng sản xuất trực tiếp đến những làng nghề mộc nổi tiếng ở Bắc Ninh, Hà Nội học hỏi hay truy cập vào mạng Internet để tìm hiểu, nghiên cứu những mẫu mã sản phẩm mới, từ đó sáng tạo theo phong cách riêng.

Hiện nay, Nghĩa Hiệp có trên 100 hộ gia đình sản xuất chế biến các sản phẩm gỗ. Và phần lớn trong số này là sản xuất hộ gia đình, chỉ có một số ít thành lập xưởng mộc, điêu khắc, gia công, giải quyết việc làm cho trên 100 lao động địa phương, mức lương trung bình từ 6-10 triệu đồng/người/tháng.

Công nghệ đục chạm gỗ CNC vi tính tại làng nghề
Những chiếc máy khắc gỗ đã giúp hoạt động sản xuất nâng cao năng suất

3. Các sản phẩm của làng nghề

Ngày mới hình thành, Nghĩa Hiệp chỉ có những xưởng sản xuất chuyên về làm khung bàn ghế, đồ gỗ gia dụng, nhưng những năm trở lại đây, làng mộc Nghĩa Hiệp có thêm nghề điêu khắc gỗ thủ công và chạm khắc vi tính, thu hút thêm nhiều lao động. Đến nay, các sản phẩm của làng nghề chủ yếu xoay quanh 3 nhóm chính: đồ gỗ mỹ nghệ, đồ thờ cúng và đồ gia dụng.

+/ Đồ gỗ mỹ nghệ:

Đồ gỗ mỹ nghệ của làng cũng là mặt hàng được nhiều người ưa chuộng và thường mua kèm khi mua bàn ghế, nhằm tạo nên một không gian sang trọng – phong cách – lịch sự trong phòng khách.

  • Các bức tượng gỗ được điêu khắc tỉ mỉ như tượng Di Lặc, tượng Thần Tài, tượng con Cóc… mang ý nghĩa cầu tài lộc cho gia đình.
  • Tranh gỗ với chủ đề thi họa, long phụng sum vầy,…

+/ Đồ mộc gia dụng:

Đây là mặt hàng đang được nhiều người ưa chuộng, được làng tập trung sản xuất nhiều nhất. Đồ gia dụng được chia thành nhiều loại: bàn ghế, sập, tủ, cửa, lan can cầu thang, giường… Bên cạnh đó, còn rất nhiều mặt hàng gia dụng khác, như bể cá cảnh, đồng hồ, khung gương…

+/ Đồ thờ cúng:

  • Ban thờ
  • Cuốn thư
  • Ngai thờ
  • Khung tranh… 
Làng nghề mộc Nghĩa Hiệp thuộc tỉnh Quảng Ngãi
Nghề mộc ở xã Nghĩa Hiệp, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi có từ lâu đời. Trải qua nhiều thăng trầm đã gìn giữ được cho đến ngày nay

4. Những khó khăn trong làng nghề

Nắm bắt xu hướng thị trường và “chuyển mình” thích ứng là phương pháp mà người dân xã Nghĩa Hiệp đã làm để phát triển làng nghề. Nếu như trước kia, anh Huy mang máy móc, công nghệ về làng để giữ được cái nghề. Thì hiện nay, nghề mộc ở Nghĩa Hiệp cũng đang đứng trước thách thức mới. Trước mắt là nguồn cung gỗ tự nhiên đang ít dần, nên mức giá nguyên liệu ngày càng đắt đỏ hơn. Muốn làm ra các sản phẩm đẹp, có giá trị thì phải chọn được loại gỗ chất lượng, có đủ hóa đơn chứng từ. Đây cũng là vấn đề chung của cả thị trường gỗ Việt Nam cũng như các làng nghề truyền thống khác như làng mộc Hữu Bằng (Thạch Thất), làng mộc Đồng Kỵ (Bắc Ninh)…

Tổng kết

Để gìn giữ được nghề mộc như ngày hôm nay, người dân Nghĩa Hiệp chắc hẳn phải có tình yêu với nghề truyền thống của cha ông để lại. Cùng với đó là những tư duy đổi mới, những đóng góp tích cực để làng nghề ngày càng phát triển hơn. Xây dựng được thương hiệu mộc Nghĩa Hiệp nổi tiếng không chỉ trong vùng, mà còn cạnh tranh với nhiều địa phương khác.

Hy vọng bài viết đã cung cấp đến cho quý bạn đọc những thông tin hữu ích nhất. TOPnoithat là chuyên trang tin tức về ngành nội thất, và đây là chuyên mục về các làng nghề gỗ mộc truyền thống của Việt Nam. Chúng tôi muốn giới thiệu khách quan, và quảng bá hình ảnh đẹp của các làng nghề đến với đông đảo bạn đọc khắp cả nước. Quý vị yêu thích chủ đề này có thể tham khảo: Tổng hợp các làng nghề mộc đồ gỗ nội thất Việt Nam

Xem thêm chủ đề liên quan
Comments are closed.

Check Also

Top 20+ mẫu tủ giày dép gỗ công nghiệp có chân trẻ trung, hiện đại

Tủ giày gỗ công nghiệp có chân là thiết kế vô cùng hữu ích được người dùng đánh giá cao. R…