Home Tin tức Nội thất Tin Việt Nam Độc đáo làng nghề điêu khắc gỗ Mỹ Xuyên – Thừa Thiên Huế

Độc đáo làng nghề điêu khắc gỗ Mỹ Xuyên – Thừa Thiên Huế

nét đẹp làng nghề điêu khắc gỗ mỹ xuyên Huế

Làng nghề truyền thống điêu khắc gỗ Mỹ Xuyên nổi tiếng với những sản phẩm chạm trổ tinh xảo. Ngôi làng nhỏ ở huyện Phong Điền có cách đây hàng trăm năm, với vẻ đẹp yên bình đậm hồn quê sẽ làm say đắm bất kỳ ai khi ghé thăm làng. Hãy cùng TOPnoithat đến với xứ Huế mộng mơ để cùng tìm hiểu về nghề mộc truyền thống Mỹ Xuyên xưa và nay như thế nào nhé.

1. Giới thiệu làng nghề mộc Mỹ Xuyên

Làng mộc Mỹ Xuyên nằm bên bờ dòng sông Ô Lâu, thuộc xã Phong Hoà, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế, cách Huế khoảng 40km về phía Bắc.

Mỹ Xuyên là làng nghề điêu khắc nổi tiếng vùng đất kinh kỳ thời xa xưa, có tuổi đời hơn 200 năm. Trải qua nhiều biến cố lịch sử, làng nghề vẫn được gìn giữ và phát huy thế mạnh cho đến ngày nay. Mộc Mỹ Xuyên cũng là một trong những làng nghề thủ công truyền thống tiêu biểu của tỉnh Thừa Thiên Huế, được nhiều du khách thập phương biết đến.

Lịch sử hình thành làng nghề điêu khắc gỗ Mỹ Xuyên

Lịch sử kể lại rằng, khi vua Gia Long lên ngôi (1802), vùng đất Phú Xuân (Huế) được chọn làm nơi cát cứ lâu dài của vương triều Nguyễn. Triều đình đã điều động hàng trăm thợ giỏi từ khắp mọi miền đất nước về xây dựng kinh thành Huế. Trong đó có khá nhiều người thợ làm nghề mộc và điêu khắc gỗ từ những làng nghề nổi tiếng ở miền Bắc. Trên đường vào kinh đô Huế, họ tập kết ở trạm Thừa Mỹ, trạm này nằm trên tuyến đường Thiên Lý Bắc Nam, ngay ở địa phận làng Mỹ Xuyên, xã Phong Hòa, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Ở đây, họ đã chọn một số con em làng Mỹ Xuyên đi theo để phụ việc và học nghề. Số thợ này đã trở thành lớp truyền nhân kế tục của nghề mộc và nghề điêu khắc gỗ.

Sau khi Kinh thành Huế được xây dựng xong, đa số các thợ đều trở về quê cũ. Song một số thợ đã ở lại Mỹ Xuyên tiếp tục đào tạo cho những học trò của mình học thành nghề. Có người đã xây dựng gia đình và chọn nơi đây làm quê hương thứ hai của họ. Lớp thợ nối tiếp của Mỹ Xuyên sau đó hầu như đã tiếp thu được toàn bộ tinh hoa nghệ thuật của nghề điêu khắc gỗ từ các nghệ nhân của nhiều vùng đất Bắc và nghệ thuật điêu khắc của kiến trúc cung đình triều Nguyễn. Từ đó, nghề chạm khắc gỗ được dân làng Mỹ Xuyên phát triển cho đến ngày nay.

giới thiệu làng nghề mộc mỹ nghệ mỹ xuyên
Về xem nghề điêu khắc gỗ ở làng quê yên bình Mỹ Xuyên

2. Sản phẩm của làng nghề Mỹ Xuyên

Đặc trưng của làng nghề điêu khắc gỗ Mỹ Xuyên là các sản phẩm tượng gỗ, tranh gỗ mang tính nghệ thuật cao. Chủ đề chế tác của làng cũng rất phong phú. Những người thợ mộc Mỹ Xuyên tạc từ những linh vật như rồng, phượng, ngựa, voi,… đến những mẫu thuyền rồng, anh hùng tương ngộ,… và cả những bức tượng ông Di Lặc, tiên ông đánh cờ, tượng người đi câu, người úp nơm, người cầm chùi…

Cái tài của người thợ mộc Mỹ Xuyên là họ chạm gì cũng đẹp, cũng sống động. Trước kia, làng sử dụng ngà voi để chế tác, sau dần đồ gỗ mỹ nghệ phổ thông hơn nên gỗ tự nhiên đã được lựa chọn làm nguyên liệu chính. Mà gỗ phải là gỗ quý hiếm mới có giá trị như gỗ Dổi, vàng tâm, gỗ Lim, gỗ Mun, Nghiến, Gụ,.

Từ những thớ gỗ vô tri, dưới bàn tay tài hoa của người thợ Mỹ Xuyên đã chạm trổ lên những món đồ đẹp mắt và đi cùng năm tháng. Nhiều sản phẩm của Mỹ Xuyên đã giành huy chương vàng, bạc tại các triển lãm trong tỉnh và toàn quốc. Thị trường của họ rất rộng, có mẫu hàng phải ký hợp đồng hàng nghìn sản phẩm.

Kỹ thuật chạm lọng, chạm chìm, chạm nổi, chạm xếp lớp, chạm sâu, chạm cạn, chạm chấm phá, chạm khảm (gỗ trên gỗ)… là những nét độc đáo của thợ Mỹ Xuyên.

Thương hiệu của đồ gỗ mộc mỹ nghệ, điêu khắc gỗ Mỹ Xuyên đã được khẳng định ở đất Thừa Thiên mà còn vang danh tứ xứ. Được nhiều người dân và du khách đến tham quan và đặt hàng.

tượng gỗ di lặc thần tài làng mỹ xuyên
Tượng gỗ Di Lặc thể hiện tinh hoa nghề truyền thống điêu khắc Mỹ Xuyên

Ở làng nghề Mỹ Xuyên không chỉ phổ biến dạng điêu khắc tượng tròn mà còn có chạm khắc gỗ dưới dạng phù điêu rất phong phú. Thể hiện trong các công trình kiến trúc nổi tiếng của Kinh thành Huế, trên các tường, vách đố bảng, kèo, và những đồ dùng sinh hoạt như bàn ghế, tủ, giường… mang tính độc đáo, đặc thù của văn hóa Huế. Phần lớn, những ngôi nhà Rường nổi tiếng của Huế có sự tham gia của người thợ Mỹ Xuyên trong phần chạm khắc.

ảnh hưởng của nghệ thuật cung đình Huế đến làng nghề mộc Mỹ Xuyên
Sản phẩm điêu khắc Mỹ Xuyên chịu ảnh hưởng của nghệ thuật cung đình Huế

3. Điêu khắc gỗ Mỹ Xuyên – Nét đặc trưng của làng nghề Huế

Nghề chạm khắc gỗ mỹ nghệ Mỹ Xuyên cũng lắm công phu, không phải ai cũng làm được. Nó đòi hỏi người nghệ nhân phải có năng khiếu, có ý tưởng, có bàn tay khéo léo và kỹ thuật cao. Để từ những miếng gỗ sần sùi sẽ tạo ra cả một thế giới của hình khối mang cái hồn, cái thần thái của sản phẩm. Quy trình sản xuất kéo dài qua nhiều công đoạn.

Bắt đầu từ những khối gỗ to, nhỏ, người nghệ nhân phải đo đạc, định hình sản phẩm, tính toán sao cho vừa hợp lý lại vừa kinh tế. Gỗ dùng để chạm khắc gồm rất nhiều loại khác nhau, tùy theo yêu cầu sử dụng. Để có được sản phẩm bền đẹp những người nghệ nhân họ sử dụng loại gỗ Dổi, vàng tâm, gỗ Lim, gỗ Mun, Nghiến, Gụ,.. có đặc tính bền và chắc, ít cong vênh nứt rạn, không mối mọt, thì mới dễ chạm và đánh bóng.

Công việc của người thợ chạm thì công phu hơn, họ chế mẫu cân hình, xác nhận phần gỗ bỏ, rồi đục, gọt nhẵn, nạo, tỉa tách và đánh bóng…mỗi công đoạn này đều đòi hỏi kỹ thuật, tay nghề điêu luyện, đôi mắt tinh và trí sáng tạo mới có thể làm nên được những sản phẩm rất tinh tế này. Nghề chạm cũng đòi hỏi sự kiên trì của người thợ, họ phải cặm cụi tối ngày, tỉ mẩn bóc tách ra những phần gỗ thừa, tạo ra những hình ảnh hoa lá, chim muông cỏ cây sống động, tinh xảo…

Sự thông minh, ứng biến linh hoạt của những người thợ Mỹ Xuyên vô cùng quan trọng, điều đó có thể tạo ra một sản phẩm tinh tế mang tính nghệ thuật bởi người thợ cũng như là một họa sĩ, nhưng tạo hình trên những khối gỗ thì còn khó hơn nhiều. Sản phẩm chạm khắc không phải bao giờ cũng thể hiện được trên một khúc gỗ, có khi phải lắp ghép nhiều chi tiết, bằng các loại mộng, việc làm này cũng góp phần tiết kiệm được gỗ và khắc phục được những khúc gỗ nhỏ, và tạo điều kiện thuận tiện khi thể hiện các sản phẩm điêu khắc có tính phức tạp. Khâu cuối cùng là đánh bóng, đây là một công việc nhẹ nhàng nhưng nó đòi hỏi một kỹ thuật, một tay nghề riêng của mỗi người thợ.

sự đổi mới trong làng nghề mộc mỹ xuyên
Lớp trẻ nối nghề tại làng nghề điêu khắc có lịch sử hơn 200 năm

4. Nét đẹp văn hoá làng nghề mộc Mỹ Xuyên

Ngoài những tác phẩm điêu khắc gỗ nghệ thuật, làng nghề Mỹ Xuyên còn ghi dấu ấn với những nét văn hoá đặc sắc: Lễ tế tổ nghề, đình, chùa, nhà thờ họ…

+/ Lễ tế Tổ nghề điêu khắc:

Ngày giỗ Tổ ở làng được tổ chức vào ngày mùng 4 tháng Giêng (âm lịch). Vào ngày giỗ, các thợ tề tựu đầy đủ ở nhà ông thợ chính, đến giờ làm lễ thợ chính ra quỳ lạy trước, lần lượt các thợ phụ và học trò làm lễ trước bàn thờ Tổ, thắp lần lượt hết 03 lượt hương. Trong lúc hương chưa tàn, ông thợ chính châm rượu trên bàn thờ Tổ, kể cho học trò nghe nguồn gốc ra đời của nghề, lịch sử, cuộc đời và sự nghiệp của ông Tổ nghề. Nghi lễ tổ chức tế Tổ ngành điêu khắc được phân bổ ở nhiều nơi, các thợ học nghề đóng góp tiền bạc, gạo nếp tùy sức mình đến nhà thầy để tổ chức cúng đúng ngày quy định. Trong lớp học không có nữ giới, bởi công việc chạm trỗ thường liên quan đến nơi thờ cúng trang nghiêm, mà phong tục Việt không cho phép họ can dự vào. Để giữ không khí thiêng liêng của buổi lễ, giờ cúng vào lúc 12 giờ khuya, bàn thờ cúng chia làm hai tầng cao thấp khác nhau, bàn trên đặt cau, trầu, rượu, bông ba hoa quả, con gà, đĩa xôi; bàn dưới dành cho âm binh, có một mâm cỗ, nải chuối, bông ba hoa quả, áo binh, vàng bạc, giấy tiền.

+/ Kiến trúc nhà thờ họ Lê Văn

Nhắc đến nghề mộc điêu khắc ở Mỹ Xuyên, không thể bỏ qua kiến trúc nhà thờ họ Lê Văn – một dòng họ lớn, đóng vai trò quan trọng trong quá trình lập làng. Nhà thờ họ Lê Văn được xây dựng năm Tự Đức thứ 34 (1881), cùng thời với hàng loạt kiến trúc đình chùa, miếu mạo ở thế kỷ 19 trên đất Thuận Hoá. Nằm ở vị trí trung tâm của làng, nhà thờ được dựng lên trên một gò đất cao, bằng phẳng. Tất cả hệ thống cột, kèo, đòn tay đều bằng gỗ, được các nghệ nhân là những con dân trong dòng họ chạm khắc một cách công phu. Tuy đã trải qua 2 lần trùng tu vào các năm 1928 và 1961 nhưng điều đáng quý là cho đến nay những giá trị về mặt kiến trúc ban đầu vẫn gần như được giữ nguyên.

Có thể nói nhà thờ họ Lê văn là nơi hội tụ và bảo lưu những tinh hoa truyền thống về nghề chạm khắc của làng Mỹ Xuyên vào cuối thế kỷ XIX. Với chức năng là nơi để tưởng niệm và thờ cúng tổ tiên của một dòng họ, công trình kiến trúc này mang phong cách nhà rường dân gian xứ Huế. Toàn bộ kết cấu bên trong của ngôi nhà là một khung gỗ được kết nối một cách sít sao. Các cột cái, cột quân, cột hiên trong cùng một vị kèo, được nối với nhau từng đôi một. Nhìn một cách tổng thể, các đề tài chạm khắc, trang trí trong kiến trúc của nhà thờ họ Lê Văn có phần hơi khiêm nhường và không đi vào các đề tài sinh hoạt về con người như ở một số di tích kiến trúc nghệ thuật khác. Với kiểu dáng, kỹ năng mỹ thuật, các đồ trang trí theo lối nghệ thuật đặc trưng của thời nhà Nguyễn, nhà thờ họ Lê Văn đã phản ánh được tính chất của một dòng họ ở một làng quê có bề dày truyền thống văn hóa cũng như truyền thống ngành nghề. Với những ý nghĩa đó nhà thờ họ Lê Văn vinh dự được UBND tỉnh công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh theo Quyết định số 2468/QĐ-UBND ngày 29/10/2008 của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế.

5. Làng nghề điêu khắc gỗ Mỹ Xuyên ngày nay

Đến Mỹ Xuyên ngày nay, bạn sẽ cảm nhận được vẻ đẹp của làng quê Thừa Thiên đang tấp nập sản xuất. Tại đây, có hơn 20 cơ sở sản xuất với hơn 150 lao động đang tất bật công việc vì lượng hàng được tiêu thụ khá tốt.

Để lưu truyền và phát huy làng nghề điêu khắc Mỹ Xuyên, chính quyền địa phương đã và đang tiến hành những giải pháp như quảng bá thương hiệu sản phẩm trên các thông tin đại chúng, đưa sản phẩm tham gia các hội chợ triển lãm, thương mại trong các dịp lễ, tết; tạo cơ chế hỗ trợ nguồn vốn cho những người làm thợ; kết nối tour, tuyến du lịch từ Làng cổ Phước Tích đến Mỹ Xuyên; đa dạng hóa sản phẩm, mẫu mã điêu khắc… nhằm nâng cao giá trị của làng nghề ra các địa phương khác cũng như nước ngoài.

nét đẹp làng nghề điêu khắc gỗ mỹ xuyên Huế

Khó khăn vẫn còn đó với làng nghề truyền thống

Mặc dù nghề mộc Mỹ Xuyên tồn tại từ lâu đời và đang được các cấp chính quyền quan tâm đầu tư khôi phục và phát triển, nhưng thương trường luôn tồn tại sự cạnh tranh. Hơn nữa, hiện nay có nhiều cơ sở sản xuất sản phẩm mộc mỹ nghệ theo hình thức công nghiệp được hình thành. Chính vì thế, để sản phẩm luôn được giới tiêu dùng tín nhiệm, người làm nghề luôn phải tìm hiểu thị hiếu khách hàng và nhu cầu thị trường. Đồng thời, với tiêu chí tạo ra một sản phẩm mang tính mỹ thuật cao, vừa lòng khách hàng nên đòi hỏi mỗi người thợ phải luôn nâng cao tay nghề, hội đủ độ tinh tế, sắc sảo, óc sáng tạo, tính kiên nhẫn… trong quá trình hành nghề. Tuy khó khăn trong kinh doanh, nhưng những người thợ Mỹ Xuyên vẫn luôn lạc quan vì theo họ nghề nào cũng có cái khó của nó, song yêu nghề, gắn bó với nghề thì chắc chắn sẽ sống với nghề lâu dài.

Tổng kết

Trải qua hơn 200 năm hình thành và phát triển, đến nay làng nghề điêu khắc gỗ truyền thống Mỹ Xuyên đã mang lại những giá trị văn hóa nghệ thuật đặc biệt và văn hóa kiến trức. Nhà nghiên cứu Văn hóa dân gian Huế, Nguyễn Thế, cho biết: “Hiện nay ngoài bảo tồn những giá trị văn hóa của làng nghề truyền thống, các nghệ nhân cũng đã biết phát huy và sáng tạo một số đồ án, hoa văn mang tính nghệ thuật hơn. Chính vì vậy, hiện nay những sản phẩm điêu khắc của Mỹ Xuyên được trong nước ưa chuộng và ở nước ngoài cũng đánh giá cao”.

Ngày nay, ngoài các mặt hàng truyền thống, làng nghề cũng đã làm thêm rất nhiều những mẫu mã đa dạng, bắt mắt, từ đôi bàn tay khéo léo của người thợ Mỹ Xuyên, những sản phẩm thủ công mỹ nghệ được chế tác tỉ mỉ, đạt đến độ tinh xảo và có giá trị nghệ thuật cao. Với truyền thống là một làng nghề lâu đời, Mỹ Xuyên đã và đang góp phần làm rạng rỡ cho quê hương, đất nước, họ đã mang được hồn Việt đi khắp đất nước và nhiều nơi trên thế giới.

=> Xem ngay: Tổng hợp các làng nghề mộc đồ gỗ nội thất Việt Nam

Xem thêm chủ đề liên quan
Comments are closed.

Check Also

Top 25+ mẫu tủ giày gỗ MDF màu trắng nổi bật không lo lỗi mốt

Với những khách hàng có gu thẩm mỹ cá tính thì những mẫu tủ giày gỗ MDF màu trắng luôn là …